Firavun Neden Ülkedeki Bütün Usta Sihirbazları Toplattı?
Allahümme salli alâ seyyidinâ Muhammedin ve alâ âli seyyidinâ nebiyyinâ Muhammedini'n-nebiyyi'il-ümmiyyi ve alâ âlihî ve sahbihî ve sellim
Kur’an-ı Kerim A’râf Suresi 112. Ayeti
Arapça Okunuşu: يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَاحِرٍ عَل۪يمٍ
Türkçe Okunuşu: Ye’tûke bi kulli sâhirin alîm.
Elmalılı Hamdi Yazır Meali: “Ki bütün usta ve bilgili (işini bilen) sihirbazları sana getirsinler!”
Ayetin Detaylı Tefsiri
Bu ayet-i kerime, Firavun’un kurmay heyetinin Hz. Musa’ya (a.s) karşı kurduğu “teknik tuzak” planının son aşamasını kaydeder. Bir önceki ayette (111) her şehre toplayıcıların gönderilmesi kararlaştırılmıştı. 112. ayet ise bu toplayıcılara verilen “insan kaynağı” kriterini belirler: Sadece sihirbaz değil, “sâhir-i alîm” yani alanında uzman, teknik donanımı yüksek ve işinin piri olan profesyoneller aranmaktadır.
Bütün Ustaların Toplanması (Bi kulli sâhirin): Firavun ve mela takımı, Hz. Musa’nın mucizelerini hala “teknik bir üstünlük” olarak gördüklerinden, bu işi bir “sayı ve uzmanlık” savaşına çevirmek istediler. “Bütün” (külli) vurgusu, Mısır’ın dört bir yanındaki gizli ilimlerin, el çabukluklarının ve illüzyon tekniklerinin tamamını merkeze çekme niyetini gösterir. Onlar, “Musa bir tane ise, biz binlerce uzmanı karşısına dikeriz; nicelik niteliği yutar” mantığıyla hareket ettiler. Bu, batılın her zaman başvurduğu “kalabalıkla hakikati boğma” yöntemidir.
Sâhir-i Alîm: Teknik Uzmanlık (Alîm): “Alîm” sıfatı burada “sihir ilmini çok iyi bilen, göz boyama sanatında mahir, maddelerin kimyasal özelliklerini (cıva, deri vb.) kullanarak illüzyon üretebilen” kişi demektir. Firavun’un ekibi, Musa’nın (a.s) asâsını ve elindeki nuru, ancak bu işin “ordinaryüsleri” tarafından çürütülebilecek bir “yüksek teknoloji” olarak kodladılar. Onlar için bu bir “akıl ve hüner” yarışıydı. Allah ise, onların en bilgili uzmanlarını (alîm), hakikati bizzat görüp ilk secde edenler kılmak için bu büyük buluşmayı hazırlıyordu.
Tiyatronun Hazırlanışı: Bu ayet, büyük düello öncesindeki hummalı hazırlığı tasvir eder. Firavun, devletin tüm mali ve lojistik imkanlarını bu operasyona seferber etmiştir. Çünkü eğer kendi uzmanları yenilirse, Firavun’un tanrılık iddiası da meşruiyetini kaybedecektir. Bu yüzden “sıradan sihirbaz” değil, “en bilgili olanlar” talep edilmiştir. Bu, hakikat ile sahteliğin en üst perdeden çarpışacağı o sarsıcı güne doğru atılan son adımdır.
A’râf Suresi’nin 112. Ayeti Işığında Duası
Allah’ım! Sen gerçek ilmin sahibi, her türlü hilenin fevkinde olan ve peygamberlerini ‘ispat’ ile destekleyen El-Alîm olan Rabbimizsin. Bizleri, senin hakikatini dünyevi tekniklerle, kelime oyunlarıyla veya sahte gösterilerle alt etmeye çalışanların şerrinden muhafaza eyle. Rabbimiz! Zalimlerin topladığı ‘bilgili sihirbazlar’ ordusuna karşı, bizlere Hz. Musa’nın sarsılmaz yakinini lütfet. Karşımızdaki şer güçler ne kadar donanımlı, ne kadar uzman ve ne kadar örgütlü olursa olsun, senin ‘Ol!’ emrinin her şeyi yutacağına olan imanımızı daim kıl. Bizim aklımızı senin nurunla aydınlat; bizi süslü yalanlara, teknik illüzyonlara ve ‘bilim’ kılıfı altındaki inkârlara karşı ferasetli eyle. Ey her şeye gücü yeten Rabbimiz! Batılın uzmanlarını hakikatin önünde boyun eğenlerden eyle.
A’râf Suresi’nin 112. Ayeti Işığında Hadisler
“İlmin (bilginin) bir kısmı vardır ki, o ancak (şeytani) bir sihir ve büyüleme gücüne sahiptir.” (Buhari) — Firavun’un toplattığı ‘alîm’ sihirbazların sahip olduğu o saptırıcı bilgiye işaret eder.
“Allah, bilgiyi insanların kalbinden çekip alarak değil, alimleri (gerçek bilgi sahiplerini) çekip alarak ilmi yok eder; geriye cahil liderler kalır…” (Buhari)
“Kim bir kâhine veya sihirbaza gider de onun söylediklerini doğrularsa, Muhammed’e indirileni inkar etmiş olur.” (Ebu Davud)
“En büyük alim, Allah’tan en çok korkan (ve O’nun sınırlarını bilen) kimsedir.” — Sihirbazların ‘alîm’ sıfatı, gerçek marifetten yoksun, sadece teknik bir bilgidir.
A’râf Suresi’nin 112. Ayeti Işığında Sünnet-i Seniyye
Peygamber Efendimiz (s.a.v), Mekke müşriklerinin kendisini susturmak için dönemin en usta şairlerini (o dönemin ‘alîm’ sihirbazları gibi görülen hitabet ustalarını) topladıklarına şahit olmuştur. Müşrikler, Kur’an’ın edebi mucizesine karşı en meşhur şairleri “Muhammed’in (s.a.v) sözlerini çürütecek bir şiir yazın” diye teşvik ediyorlardı. Sünnet-i Seniyye; bu tür organize fikri ve teknik saldırılara karşı panik yapmamak, hakikatin kendi öz gücüne güvenmektir. Efendimiz (s.a.v), Hassan b. Sabit gibi şairleri “Cebrail seninle beraberdir” diyerek görevlendirmiş ve batılın o “usta” (alîm) dillerini susturmuştur. O’nun sünneti; batılın uzmanlığına karşı, imanın sadeliği ve Allah’ın desteğiyle çıkmaktır.
Ayetten Çıkarılacak Dersler ve Hikmetler
Nitelikli Düşmanlık: Hak davasının karşısına her zaman sıradan insanlar değil, “bilgili ve uzman” kadrolar (sâhirun alîm) dikilir. Mümin bu profesyonel saldırılara karşı hazırlıklı olmalıdır.
Teknik Yanılsama: Bilgi (ilim), Allah’ın rızası dışında kullanılırsa bir “sihir” gibi insanları saptırma aracı haline gelebilir.
Devlet Gücü ve Batıl: Firavun, devletin tüm lojistik gücünü (toplayıcılar) kullanarak bir inancı boğmaya çalışmıştır; bu, sistemli zulmün bir göstergesidir.
Allah’ın Büyük Sürprizi: Allah, Firavun’un özenle seçip getirdiği o “en bilgili” (alîm) kişileri, hakikati en iyi anlayacak ve ilk iman edecek şahitler olarak hazırlamıştır. Çünkü gerçek bilgi, er geç hakikate teslim olur.
Nicelik vs Nitelik: Firavun “tüm sihirbazları” (bi kulli) toplayarak sayıya güvenmiş; Musa (a.s) ise tek bir hakikate (asâya) güvenmiştir.
Özet
Firavun’un kurmayları, Hz. Musa’nın mucizelerini alt edebilmek için devletin tüm imkanlarını kullanarak Mısır’daki en usta, en bilgili ve en profesyonel sihirbazların saraya getirilmesini kararlaştırmışlardır.
İniş Tarihi ve Nüzul Ortamı
Mekke’de, müşriklerin Peygamberimiz’e (s.a.v) karşı her kabileden en zeki ve en güçlü “diplomatları” ve “söz ustalarını” bir araya getirip organize bir baskı kurmaya çalıştıkları bir dönemde inmiştir. Bu ayet, Peygamberimize (s.a.v) “Düşmanın en uzman kadroları bile Allah’ın planı karşısında çaresiz kalacaktır” mesajını vermiştir.
Önceki ve Sonraki Ayetlerle Bağlantısı
ayette toplayıcıların (hâşirîn) gönderilmesi emredilmişti. 112. ayet toplanacak kişilerin “bilgili uzmanlar” olması gerektiğini belirtti. 113. ayette ise bu sihirbazların saraya gelişi ve Firavun ile yaptıkları o meşhur “pazarlık” (ücret isteme) sahnesi anlatılacaktır.
Sonuç
A’râf 112, “Batıl, hakikati yenmek için en bilgili uzmanlarını toplar; ancak gerçek bilgi, hakikatin nurunu gördüğü anda sahibini secdeye götüren bir hidayet vesilesine dönüşür” diyen bir basiret ayetidir.
Sıkça Sorulan Sorular
“Sâhir-i Alîm” (Bilgili sihirbaz) ne demektir? Sadece el çabukluğu yapan değil, fizik, kimya ve illüzyon gibi teknik konularda derin uzmanlığı olan kişidir.
Firavun neden “bütün” sihirbazları istedi? Risk almak istemediği ve Musa’yı (a.s) kesin bir şekilde, halkın gözü önünde yenmek istediği için.
Bu sihirbazlar kaç kişiydi? Rivayetlerde sayıları 70 ile 70.000 arasında değişen rakamlar verilir; ancak ayetteki “külli” (bütün) ifadesi, o dönemin tüm elit kadrosunun orada olduğunu gösterir.
Sihirbazların “bilgili” (alîm) olması neden vurgulanıyor? Onların daha sonra Musa’nın (a.s) asâsının sihir olmadığını, mucize olduğunu “bilgiyle” anlayacaklarını hissettirmek için.
Firavun bu operasyon için ne kadar harcadı? Şehirlere toplayıcılar göndermek ve uzmanları getirmek, o dönem için çok büyük bir devlet bütçesi ve organizasyon gerektiriyordu.
Gerçek alim ile sihirbaz alim arasındaki fark nedir? Gerçek alim bilgisini Allah’a yakınlaşmak için kullanır; sihirbaz alim ise bilgisini güç ve menfaat için insanları aldatmada kullanır.
Peygamber Efendimiz zamanında da “alîm” inkârcılar var mıydı? Evet; Ebû Cehil’e “Ebû’l-Hakem” (hikmetin babası) denilmesi, onun da cahil değil, inatçı bir “bilgili” olduğunu gösterir.
Bu ayet bugünkü “bilimsel” inkârcılığa nasıl ışık tutar? Bilginin (teknik uzmanlığın), imanla birleşmediğinde nasıl bir “hakikat örtücü” (küfür) aracına dönüşebileceğini göstererek.
Sihirbazlar korkuyorlar mıydı? Hayır, aksine kendi bilgilerine ve Firavun’un desteğine o kadar güveniyorlardı ki, Musa’yı kolayca yeneceklerini sanıyorlardı.
Ayet neden “Ye’tûke” (Sana getirsinler) fiiliyle biter? Emrin kesinliğini ve Firavun’un huzuruna büyük bir gövde gösterisiyle çıkılacağını anlatmak için.
Mümin bu ayeti okuyunca neye niyet etmelidir? Kendi alanında (ilimde, sanatta, ticarette) “alîm” (uzman) olmaya; ancak bu bilgiyi sihir (aldatma) için değil, hakikate hizmet için kullanmaya.
