Zina Yapan Kadınlara Karşı Nasıl Bir Yol İzlenmelidir?

Kur’an-ı Kerim, Nisa Suresi, 15. Ayet-i Kerime

Arapça Okunuşu: وَالّٰت۪ي يَأْت۪ينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَٓائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ اَرْبَعَةً مِنْكُمْۚ فَاِنْ شَهِدُوا فَاَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتّٰى يَتَوَفّٰيهُنَّ الْمَوْتُ اَوْ يَجْعَلَ اللّٰهُ لَهُنَّ سَب۪يلًا

Türkçe Okunuşu: Vellâtî ye/tîne-lfâḥişete min nisâ-ikum festeșhidû ‘aleyhinne erbe’aten minkum(c) fe-in şehidû fe-emsikûhunne fî-lbuyûti ḥattâ yeteveffâhunne-lmevtu ev yec’ala(A)llâhu lehunne sebîlâ(n)

Elmalılı Hamdi Yazır Meali: “Kadınlarınızdan fuhuş (zina) yapanlara karşı içinizden dört şahit getirin. Eğer şahitlik ederlerse, o kadınları ölüm alıp götürünceye veya Allah onlara bir yol açıncaya kadar evlerde tutun.”

Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) Nisa Suresi’nin 15. Ayeti Işığında Duası

Bu ayet, İslam’ın ilk dönemlerinde, toplumun ahlaki dokusunu korumak için “fuhuş” gibi büyük bir günaha karşı alınan ilk ve geçici bir tedbiri ortaya koyar. Ayetin kendisi bile, “Allah onlara bir yol açıncaya kadar” diyerek, bu hükmün nihai olmadığını ima eder. Mü’minin duası, her türlü ahlaki çirkinlikten korunmak, toplumun iffetini muhafaza etmek ve Allah’ın her zorluktan sonra bir çıkış yolu (sebîl) göstereceğine iman etmektir.

İffet ve Korunma Duası: “Ya Rabbi! Bizleri, nesillerimizi ve bütün mü’minleri, fuhuş ve her türlü çirkinlikten (fâhişe) muhafaza eyle. Gözlerimize harama bakmaktan, kulaklarımıza çirkin sözleri dinlemekten, kalplerimize kötü düşüncelerden ve bedenimize haram fiillerden korunma gücü ver. Toplumumuzu, iffetsizliğin ve ahlaksızlığın yayılmasından koru.”

Adalet ve Çıkış Yolu Duası: “Allah’ım! Bizi, insanlar hakkında hüküm verirken adil olan, dört şahit gibi en sağlam delillere dayanmadan kimseyi itham etmeyenlerden kıl. Bizi iftiradan ve suizandan koru. Ya Rabbi, günah bataklığına düşen kullarına, bu ayette vaat ettiğin gibi, her zaman bir tövbe ve kurtuluş yolu (sebîl) göster. Bizi, Senin rahmetinden ve bir çıkış yolu göstereceğinden asla ümit kesmeyenlerden eyle.”

Nisa Suresi’nin 15. Ayeti Işığında Hadisler

Bu ayetin en önemli yönü, sonunda bahsedilen “Allah’ın bir yol göstermesi” vaadinin, bizzat Peygamber Efendimiz (s.a.v) tarafından açıklanmış olmasıdır.

Ayetin Neshedildiğini Bildiren Hadis: Bu ayetteki “evde tutma” (haps) cezasının daha sonra gelen hükümlerle değiştirildiği, sahâbenin büyüklerinden Ubâde bin Sâmit’in (r.a.) rivayet ettiği şu hadisle sabittir. Resûlullah (s.a.v) şöyle buyurmuştur: “Benden alın (öğrenin), benden alın! Şüphesiz Allah onlara (zina eden kadınlara) bir yol göstermiştir: Bekârla bekâr (zina ederse cezası), yüz sopa ve bir yıl sürgündür. Evliyle evli (zina ederse cezası ise), yüz sopa ve recmdir (taşlayarak öldürme).” (Müslim, Hudûd, 12; Tirmizî, Hudûd, 8). Bu hadis, Nisa 15’teki hükmün geçici olduğunu ve nihai cezanın ne olduğunu net bir şekilde ortaya koyarak, ayetteki “Allah onlara bir yol açıncaya kadar” ifadesinin ne anlama geldiğini açıklamıştır.

Dört Şahit Şartının Ağırlığı: Ayetteki dört şahit şartı, iftiranın önünü kesen çok önemli bir güvencedir. Peygamberimiz (s.a.v), bir kişiyi zina ile itham edip de dört şahit getiremeyen kişiye, “zina iftirası” (kazf) suçundan dolayı seksen sopa vurulmasını emretmiştir. Bu uygulama, insanların namus ve onuru hakkında kolayca konuşmalarını engelleyen caydırıcı bir tedbirdir.

Nisa Suresi’nin 15. Ayeti Işığında Sünnet-i Seniyye

Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) uygulamaları, İslam ceza hukukunun nasıl bir süreçten geçtiğini ve temel amacının ne olduğunu gösterir.

Tedrîcîlik (Aşamalı Uygulama): Peygamberimiz, bu ayet indiğinde, toplumda fuhuş yapan kadınlar hakkında bu “evde tutma” cezasını uygulamıştır. Bu, toplumun ahlaki yapısını korumak için atılmış ilk adımdı. Daha sonra Nur Suresi’ndeki ve hadislerdeki nihai hükümler geldiğinde ise, uygulamayı yeni vahye göre güncellemiştir. Bu, Sünnet’in, vahye paralel olarak toplumu nasıl aşama aşama eğittiğini gösterir. Haddi Düşürmek İçin Şüpheleri Değerlendirme: Peygamberimiz, hudûd (İslam ceza hukuku) cezalarını uygulamada son derece titiz davranırdı. En ufak bir şüphe durumunda, cezayı uygulamama taraftarıydı. Meşhur sözü olan “Gücünüz yettiğince, şüphelerle hadleri düşürünüz (uygulamayınız)” ilkesi, İslam ceza hukukunun amacının insanları cezalandırmak değil, suçun yayılmasını önlemek ve insan onurunu korumak olduğunu gösterir. Dört şahit şartı da bu ilkenin bir parçasıdır. İffetli Bir Toplum İnşası: Sünnet’in nihai hedefi, cezalandıran bir toplumdan ziyade, suça giden yolları kapatan, evliliği kolaylaştıran, harama bakmayı engelleyen ve iffet bilincini yerleştiren ahlaklı bir toplum inşa etmektir. Cezalar, bu ahlaki yapıyı korumak için en son çare olarak görülen caydırıcı unsurlardır.

Ayetten Çıkarılacak Dersler ve Hikmetler

Bu ayet, hükmü mensuh (yürürlükten kalkmış) olsa da, içerdiği prensiplerle önemli dersler verir:

1. Yasama Sürecinde Tedrîcîlik: Bu ayet, Allah’ın, toplumları eğitirken ve yasalarını koyarken aceleci davranmadığını, onları aşama aşama nihai hedefe hazırladığını gösteren en güzel örneklerdendir. Alkol yasağında olduğu gibi, zina cezasında da toplum, önce daha hafif bir tedbirle (ev hapsi) disipline edilmiş, daha sonra nihai hüküm bildirilmiştir.
2. İnsan Onurunun Korunması (İspat Zorluğu): Bir suçun ispatı için “dört adil erkek şahit” istenmesi ve bu şahitlerin, olayı en mahrem ayrıntısına kadar gördüklerini beyan etme zorunluluğu, bu suçun ispatını neredeyse imkânsız kılar. Bu hükmün asıl amacı, insanları cezalandırmaktan çok, onların onur ve şereflerini, dedikodu ve iftiralara karşı hukuki bir zırhla korumaktır.
3. Suçun Kamusallığı: Ceza, suçun özel alanda kalmasını değil, kamusal alana taşmasını ve toplumun ahlaki dokusunu zedelemesini önlemeye yöneliktir. Evde hapsetme cezası, suçun yayılmasını ve başkalarına kötü örnek olmasını engelleme amacı taşır.
4. İlahi Rahmetin Bir İşareti (“Bir Yol Açıncaya Kadar”): Ayetin kendi içinde, gelecekte daha iyi veya daha farklı bir hükmün geleceğinin sinyalini vermesi, Allah’ın rahmetinin bir göstergesidir. Bu, o dönemdeki mü’minlere, bu zor durumun geçici olduğunu ve Allah’ın onlar için bir çıkış kapısı ve daha mükemmel bir çözüm hazırladığını müjdelemiştir.

Önceki ve Sonraki Ayetlerle Bağlantısı

• Önceki Ayetler (Nisa Suresi 13-14. Ayetler): 13. ve 14. ayetler, “Allah’ın sınırları” kavramını genel bir ilke olarak ortaya koymuş ve bu sınırlara uyanlara cennet, uymayanlara ise cehennem vaat etmişti. Bu 15. ayet, o genel ilkenin ardından, belirli bir “sınır” olan “fuhuş yasağı” ve bu sınır aşıldığında uygulanacak dünyevi yaptırımı açıklayarak konuyu özelleştirir.
• Sonraki Ayet (Nisa Suresi 16. Ayet): 15. ayet, “kadınlarınızdan” diyerek konuyu ele alırken, 16. ayet “içinizden bu fiili işleyen iki kişiye” diyerek daha genel bir ifade kullanır ve farklı bir ceza (eziyet etme/kınama) ve tövbe kapısını açar. Alimler bu iki ayetin, fuhuşun farklı türlerine (evli-bekâr, kadın-erkek) veya farklı aşamalarına işaret eden geçici hükümler olduğunu belirtmişlerdir. Birlikte, nihai hükümler gelmeden önceki ara dönemin hukukunu oluştururlar.

Özet:

Nisa Suresi’nin 15. ayeti, İslam’ın ilk dönemlerinde, fuhuş (zina) yapan kadınlar hakkında bir hüküm ortaya koyar. Buna göre, bu suçun dört Müslüman erkek şahitle ispatlanması durumunda, suçlu kadınlar, ölünceye veya Allah onlar için yeni bir hüküm (yol) gönderinceye kadar evlerinde hapsedilirler. Bu hüküm, daha sonra inen Nur Suresi ve Sünnet ile yürürlükten kaldırılmıştır (neshedilmiştir).

İniş Tarihi ve Nüzul Ortamı:

Medine döneminin ilk yıllarında, henüz İslam ceza hukukunun tam olarak tesis edilmediği bir zamanda nazil olmuştur. Toplumdaki ahlaki çöküntüyü durdurmaya yönelik ilk adımlardan biridir ve geçici bir mahiyet taşır.

İcma:

Bütün İslam alimleri, bu ayette belirtilen “ölünceye kadar evde hapsetme” cezasının hükmünün, Nur Suresi’ndeki 100 sopa cezası ve Sünnet’le sabit olan recm cezası ile neshedildiği (yürürlükten kaldırıldığı) konusunda icma (görüş birliği) etmişlerdir.

Sonuç:

Bu ayet-i kerime, hükmü yürürlükte olmasa da, İslam hukukunun hikmet dolu teşri sürecini anlamak için paha biçilmez bir belgedir. O, Allah’ın bir toplumu nasıl sabırla ve aşama aşama eğittiğini, yasaları belirlerken toplumun gerçeklerini nasıl gözettiğini ve adaleti tesis ederken insan onurunu korumayı nasıl önceliklendirdiğini gösterir. Ayet, aynı zamanda, her zorluğun ve belirsizliğin ardından Allah’ın mutlaka bir çıkış yolu (sebîl) ve bir çözüm yaratacağı yönündeki ilahi vaadiyle, mü’minlerin kalbine ümit ve sekinet verir.