Hz. İsa’nın, Ümmeti Hakkındaki Hükmü Allah’a Bırakması

Kur’an-ı Kerim, Mâide Suresi, 118. Ayet-i Kerimede Anlatılmak İstenenler

Giriş Paragrafı

Mâide Suresi’nin 116. ve 117. ayetlerinde, Kıyamet Günü’nde Allah (c.c.) ile Hz. İsa (a.s.) arasında geçen o muazzam sorgulama ve cevabı görmüştük. Hz. İsa, kendisine ilahlık atfedilmediğini, sadece Tevhid’i tebliğ ettiğini beyan etmişti. Bu 118. ayet, Hz. İsa’nın Yüce Allah’a sunduğu o edep dolu, tevazu ve teslimiyet içeren cevabın son paragrafıdır. Bu noktada Hz. İsa, artık hükmü, adaleti ve merhameti mutlak sahibine tevekkül eder. O, “Eğer onlara azap edersen, şüphesiz onlar Senin kullarındır; eğer onları bağışlarsan, şüphesiz Sen, mutlak güç sahibi (Azîz) ve hüküm ve hikmet sahibi (Hakîm) olansın” der. Bu ifade, ne ümmetine şefaat talebi ne de onları terk edişin ifadesidir; tam tersine, kulluk makamında zirveye ulaşan bir peygamberin, bütün yetkiyi ve hükmü, o hükmün asıl sahibi olan Allah’a teslim edişidir. Hz. İsa, bir peygamber olarak dahi, hüküm verme haddini aşmayarak bize kullukta teslimiyetin en yüce dersini vermiştir.

Ayet-i Kerime

Arapça Okunuşu: اِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَاِنَّهُمْ عِبَادُكَۚ وَاِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَاِنَّكَ اَنْتَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ

Elmalılı Hamdi Yazır Meali: “Eğer onlara azab edersen, şüphe yok ki onlar Senin kullarındır. Eğer onları bağışlarsan, yine şüphe yok ki Sen, mutlak güç sahibisin, hikmet sahibisin.”

Türkçe Okunuşu: İn tuazzibhum fe innehum ıbâduk(ıbâduke), ve in tağfir lehum fe inneke entel azîzul hakîm(hakîmu).

Dua

Ayetin ruhu, Allah’ın mutlak hükümranlığını kabul etmeyi, O’nun azabından korkmayı ve aynı zamanda O’nun sonsuz kudretiyle tecelli eden mağfiretine sığınmayı içerir.

• İlahi Hükme Teslimiyet Duası: “Ya Rabbi! Bizi ne azabına düçar et, ne de gazabına uğrat. İşimiz Senin emrindedir. Bizi de Senden başka sığınacak kimsesi olmayan, günahlarını itiraf eden ve hükmünü Sana tevekkül eden kullarından eyle.”

• Azîz ve Hakîm İsimleriyle Mağfiret Talebi: “Ey Azîz ve Hakîm olan Rabbimiz! Mutlak gücünle bizi cezalandırmaktan sakınırız, hikmetli bağışlayıcılığınla bizi affet. Bizi, azabına layık olmaktan koru ve mağfiretini bize nasip eyle.”

Hadisler ve Sahabe Uygulamaları

Bu ayetteki “Senin kullarındır” ve “Azîz, Hakîm” ifadeleri, İslam’daki dua ve teslimiyet bilincinin özünü oluşturur.

• Dua ve Ümmet Kaygısı: Peygamber Efendimiz (s.a.v), bir hadisinde bu ayeti okuyarak ağlamış ve şöyle buyurmuştur: “Allah’ım! Ümmetim, ümmetim!” (Müslim, İman, 345). Bu, Hz. İsa’nın (a.s.) bu ayetteki teslimiyetinin, peygamberlerin ümmetlerine duyduğu derin şefkat ve kaygıyla birlikte yaşandığını gösterir. Peygamberler, en çaresiz anlarda dahi ümmetlerinin kurtuluşunu dilemişlerdir.

• Azîz ve Hakîm İsimlerinin Anlamı: Sahabe, Allah’ın isimlerini tefekkür ederken bu ayete özel önem vermişlerdir. El-Azîz (Mutlak Güç Sahibi), affetmesi kudretinin azlığından değil, kudretinin sonsuzluğundandır. El-Hakîm (Hikmet Sahibi), azap etmesi intikam için değil, mutlak adaletin ve hikmetin gereğidir.

İcma

İslam alimleri, Hz. İsa’nın bu ayetteki sözlerinin, O’nun ne bir ilah ne de bir şefaatçi (hüküm yetkisi açısından) olduğunu, aksine yalnızca Allah’ın bir kulu olduğunu tescillediği konusunda icma etmişlerdir. Bu ifade, Hristiyanların Teslis ve şefaat beklentilerine karşı kesin bir cevap niteliği taşır: Hüküm, yalnızca Allah’a aittir.

Sünnet-i Seniyye

Peygamber Efendimiz (s.a.v) vefatına yakın anlarda dahi, her türlü kararı ve hükmü Allah’a tevekkül etme sünnetini göstermiştir.

• Teslimiyet Bilinci: Müslüman, günahkâr bir toplulukla karşılaştığında veya bir hüküm vermesi gerektiğinde, kendi nefsine dayanmamalı, hükmü Allah’a bırakmalıdır. Bir kulun yapabileceği en yüce şey, vazifesini yaptıktan sonra “Emir Senindir, ben karışamam” demektir.

• Mağfiret ve Kudret Dengesi: Mağfiret dilenirken, Allah’ın hem bağışlayıcı hem de her şeye gücü yeten olduğunu bilmek gerekir. “El-Azîz” olması, bağışladığında kimsenin O’nu engelleyemeyeceği anlamına gelir.

Ayetten Çıkarılacak Dersler ve Hikmetler

• Kulluğun Zirvesi (Teslimiyet): Bir kul, en üst makamda dahi (peygamberlik) olsa, hüküm makamında Allah’ın yetkisine karışmamalıdır. Hz. İsa, “Benim bileceğim bir şey yok, ne yaparsan adalet ve hikmetinin gereğidir” diyerek mutlak teslimiyeti öğretir.

• İlahi Hükmün İki Yönü: Azabın dayanağı, onların “kulluktan sapmış kullar” olmasıdır. Mağfiretin dayanağı ise Allah’ın Azîz (her şeye gücü yeten) ve Hakîm (hikmetli) olmasıdır. Azap, adalet; mağfiret ise rahmet ve hikmetin tecellisidir.

• Kulluk (İbâd): Hz. İsa, onlara azap etme yetkisini haklı çıkarırken, “Onlar Senin kullarındır” der. Bu, Allah’ın onlara dilediği gibi muamele etme hakkı olduğunu, çünkü onları yaratanın ve mülkün sahibinin O olduğunu vurgular.

• Şefaat Edebi: Peygamberler dahi, şefaat için bile olsa, Allah’ın huzurunda son sözü daima O’nun mutlak iradesine bırakırlar.

Önceki ve Sonraki Ayetlerle Bağlantısı

• Önceki Ayet (Mâide 117): Hz. İsa, vazifesinin sadece Tevhid’i tebliğ etmek olduğunu ve aralarından alındıktan sonra şahitliğin Allah’a ait olduğunu beyan etmişti. Bu 118. ayet, o beyanatın doğal mantıki sonucudur: Gözetleyici Sen olduğuna göre, hüküm de Senindir.

• Sonraki Ayet (Mâide 119): Hz. İsa kıssası bu ayetle sona erer ve hemen ardından Allah’ın, Kıyamet Günü’nde sadıklara vereceği ebedi mükâfatı anlatır: “Bu, sadıklara sadakatlerinin fayda verdiği gündür.” Bu, Hz. İsa’nın (a.s.) bu sorgulama karşısında gösterdiği sadakatin ve teslimiyetin nihai sonucudur.

Özet

Mâide Suresi’nin 118. ayeti, Hz. İsa’nın Kıyamet Günü’ndeki cevabının son kısmıdır ve tam bir teslimiyet örneğidir. O, ümmetinin durumu hakkında hükmü tamamen Allah’a bırakır: “Eğer onlara azap edersen, şüphesiz onlar Senin kullarındır (ve hak etmişlerdir). Eğer onları bağışlarsan, şüphesiz Sen, mutlak güç ve hikmet sahibi (Azîz ve Hakîm) olansın.” Bu ifade, sadece Allah’ın hüküm yetkisini ikrar eder, merhamet ve adaletin dengesinin yalnızca O’nun kudretinde olduğunu belirtir.

İniş Tarihi ve Nüzul Ortamı

Bu ayetler, Hristiyan inancındaki Teslis’i reddederek Tevhid’i pekiştirmeyi amaçlayan Medine döneminde inmiştir. Hz. İsa’nın bu son sözleri, Kur’an’ın Hz. İsa’yı bir kul ve peygamber olarak konumlandırmasının nihaî mührüdür.

Sıkça Sorulan Sorular

1. “Onlar Senin kullarındır” ne anlama gelir? Allah’ın dilediği gibi hükmetme hakkına sahip olduğunu, çünkü onlar üzerinde tam mülkiyetin ve tasarruf yetkisinin bulunduğunu ifade eder.

2. Hz. İsa neden bu kadar kesin bir dille hükmü Allah’a bırakmıştır? Hem kulluk edebinden hem de İlahi adaleti teslim etmekten. O (a.s.), hüküm vermenin kendi yetkisini aştığını, bir peygamber olarak dahi yargılama makamında bulunmadığını göstermiştir.

3. Hz. İsa, “Eğer bağışlarsan” diyerek onların affedilmesini mi istemiştir? Bu bir şefaat talebi değil, bir teslimiyet ve ikrar ifadesidir. “Eğer affedersen, bu senin kudretine ve hikmetine uygundur” demektir.

4. Bu ayet, azap ve bağışlamanın iki farklı sonucu olduğunu mu gösterir? Evet. Azap, Allah’ın adaletinin ve kulların günahkârlığının sonucudur. Bağışlama ise, Allah’ın Azîz ve Hakîm isimlerinin bir tecellisidir. O’nun kudreti, affetmeye de yeter.

5. Bizim dualarımızda bu ayeti nasıl kullanmalıyız? Günah işlediğimizde tövbe ederken, hükmü Allah’a tevekkül etme bilinciyle bu ayeti okuyabiliriz: “Ya Rabbi, eğer bizi cezalandırırsan hak etmişizdir. Eğer bizi bağışlarsan, bu Senin gücün ve hikmetindir.”

6. Bu ayet, bir sonraki ayet olan “sadıklara sadakatlerinin fayda verdiği gün” ile nasıl bağlanır? Hz. İsa, bütün bu teslimiyet ve Tevhid beyanıyla Kıyamet Günü’nde sadakatini ispat etmiştir. Bir sonraki ayet, bu sadakatin (Tevhid’e bağlı kalmanın) ebedi ödülünü müjdelemektedir.