Allah Onların Yaptıklarını Bir Bir Anlatacaktır: O Hep Şahittir

sorgulamanın dehşetinden sonra şimdi de o mahkemenin “delil” safhasına geliyoruz. Kimsenin “Ben yapmadım”, “Görmedim” ya da “Unuttum” diyemeyeceği, her şeyin yüksek çözünürlüklü bir kayıt gibi ortaya döküleceği o sarsıcı ayetle devam ediyoruz. Rabbimiz, meselenin sadece sormaktan ibaret olmadığını, müşahede edildiğini ilan ediyor:

Kur’an-ı Kerim A’râf Suresi 7. Ayeti

Arapça Okunuşu: فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ وَمَا كُنَّا غَٓائِب۪ينَ

Türkçe Okunuşu: Fe le nakussanne aleyhim bi ilmin ve mâ kunnâ gâibîn.

Elmalılı Hamdi Yazır Meali: Ve elbette onlara, (yaptıklarını) bir bilgiye dayanarak bir bir anlatacağız. Çünkü biz onlardan uzak (gaib) değildik.

Ayetin Detaylı Tefsiri

Bu ayet-i kerime, ilahi adaletin tesisi için gerekli olan “mutlak bilgi” ve “kesintisiz denetim” (rakabe) hakikatini ortaya koyar.

Bir Bilgiye Dayanarak Anlatmak (Bi İlmin): Allah Teâlâ, kullarını hesaba çekerken zanlarla, tahminlerle veya başkalarının eksik şahitliğiyle hareket etmez. “Bi ilmin” (bir bilgiyle) ifadesi; her saniyenin, her niyetin, her fısıltının ve her eylemin Allah’ın mutlak ilminde kayıtlı olduğunu anlatır. Alper, buradaki “nakussanne” fiili, bir hikayeyi başından sonuna, hiçbir ayrıntıyı atlamadan, dizili bir tespih tanesi gibi anlatmak demektir. Yani o gün hayat filmimiz, yönetmeni tarafından bize tüm gerçekliğiyle izletilecektir.

Asla Uzak Değildik (Mâ Kunnâ Gâibîn): İnsan, günah işlerken veya haksızlık yaparken “kimse görmüyor” zannıyla hareket eder. Oysa bu ayet, bu gaflet perdesini yırtıp atıyor. Allah, mekandan münezzehtir ama ilmiyle, kudretiyle ve murakabesiyle her an yanımızdadır. O, kuluna şah damarından daha yakındır. “Biz onlardan gaib (uzak/habersiz) değildik” demek; “Sen o karanlık odada o işi yaparken, sen o gizli hesabı kurarken, sen o yetimin hakkını yerken Ben oradaydım” demektir.

Mazeretlerin Sonu: Bir önceki ayette peygamberlerin ve ümmetlerin sorgulanacağı söylenmişti. Bu ayet ise o sorgunun sonucunun neye dayanacağını söyler: Allah’ın bizzat şahit olduğu mutlak gerçeklere. Kimse “Haberim yoktu” diyemez, çünkü Haber Veren (el-Habîr) oradadır.

Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) A’râf Suresi’nin 7. Ayeti Işığında Duası

“Allah’ım! Sen gizliyi de açığı da, kalplerin en derinindekini de bilensin. Bizden hiçbir zaman gaib (uzak) olmayan, her halimizi gören ve bilen sensin. Rabbim! Amellerimizi senin huzurunda mahcup olmayacak bir güzelliğe ulaştır. Senin her şeyi bildiğin o dehşetli hesap gününde, günahlarımızı setreyle (ört), bizi kendi ilminden süzülen rahmetinle yargıla. Bizleri, ‘Sen her an beni görüyorsun’ bilinciyle (ihsan makamıyla) yaşayan ve her adımını senin murakaben altında atan kullarından eyle. Hayat hikayemizi senin huzurunda dinlerken, sonu rızana ve cennetine çıkan sâlih amellerle bizi sevindir. Ey bizi asla yalnız bırakmayan Rabbimiz! Bizi sensiz ve sahipsiz bırakma.”

A’râf Suresi’nin 7. Ayeti Işığında Hadisler

• “İhsan; Allah’ı görüyormuşsun gibi ibadet etmendir. Sen O’nu görmesen de O seni görmektedir.” (Buhari) — Ayetin “Biz onlardan uzak değildik” kısmının en net açıklamasıdır.

• “Nerede olursan ol Allah’tan kork. Kötülüğün peşinden hemen bir iyilik yap ki onu silip süpürsün.” (Tirmizi)

• “Allah, sizin dış görünüşünüze ve mallarınıza bakmaz; O, sizin kalplerinize ve amellerinize bakar.” (Müslim) — İlahi ilmin derinliğini anlatır.

A’râf Suresi’nin 7. Ayeti Işığında Sünnet-i Seniyye

Efendimiz’in (s.a.v.) hayatında bu ayet, “Murakabe Şuuru” olarak yaşanmıştır. O (s.a.v), yalnız kaldığında da kalabalıklar içinde olduğunda da aynı edep ve haşyet üzerindeydi. Sünnet-i Seniyye; Allah’ın bizi her an izlediği gerçeğini unutmadan yaşamaktır. Efendimiz, bir iş yaparken insanların takdirini değil, “Allah bunu görüyor ve biliyor” gerçeğini merkeze alırdı. O’nun sünneti, şeffaf bir hayattır. “İçiniz dışınızdan, dışınız içinizden daha hayırlı olsun” buyurarak, ilahi ilmin her şeyi kuşattığı bilincini ashabına aşılamıştır. Peygamberimiz, gizli kapılar ardında başka, minberde başka biri olmamış; her anını “Gaib olmayan bir Rabb”in huzurunda geçirmiştir.

Ayetten Çıkarılacak Dersler ve Hikmetler

• Yalnız Değiliz: Hiçbir insan, yaptığı bir iyilikte de kötülükte de yalnız değildir; şahidi Allah’tır.

• Adalet Teminatı: Allah’ın hesabı sorması bir bilgiye dayandığı için, zerre kadar haksızlık yapılmayacaktır.

• Oto-kontrol: İnsan, “Allah beni görüyor” dediği anda kötülükten elini çeker; gerçek ahlak budur.

• Anlatılan Kendi Hikayemiz: Ahirette dinleyeceğimiz “kıssa”, bizzat kendi ellerimizle yazdığımız hayatımızdır.

Özet

Andolsun ki onlara (yaptıklarını) mutlak bir bilgiye dayanarak bir bir anlatacağız; çünkü biz onlardan hiçbir an uzak ve habersiz değildik.

İniş Tarihi ve Nüzul Ortamı

Mekke’de, zayıf Müslümanlara gizlice işkence edenlerin, karanlık kuytularda İslam aleyhine planlar kuranların “Kimse görmüyor, kimse hesap soramaz” kibrini yıkmak; müminlere ise “Rabbimiz her şeyi görüyor” sabrını vermek için inmiştir.

Önceki ve Sonraki Ayetlerle Bağlantısı

6. ayette soruşturma ilan edilmişti. 7. ayet o soruşturmanın delilini (Allah’ın mutlak ilmini) sundu. 8. ayette ise bu bilgilerin ve amellerin “tartılacağı” o meşhur Mizan sahası anlatılacaktır.

Sonuç

A’râf 7, bir “gözetim” ayetidir. Allah’tan kaçış yoktur, Allah’a sığınış vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Allah her şeyi biliyorsa neden ayrıca anlatıyor? Kula yaptığı her şeyi bizzat ikrar ettirmek ve adaletin apaçık tecellisini göstermek için.

2. “Gaib” kelimesi burada ne anlama gelir? Uzak, habersiz, orada bulunmayan demektir. Allah için bunun imkansızlığı vurgulanır.

3. İnsan günahlarını unutabilir, Allah unutur mu? Hayır; “Rabbim ne şaşırır ne de unutur” (Tâhâ, 52).

4. Ayet neden “Fe-le-nakussanne” (yeminli ve tekitli) bir ifadeyle başlıyor? Bu haberin kesinliğini, şüpheye yer olmadığını vurgulamak için.

5. Gizli saklı işlenen ameller de ortaya çıkacak mı? Evet, kalpten geçen niyetlere kadar her şey dökülecektir.

6. “Bilgiye dayanarak” (bi ilmin) ifadesi neyi dışlar? Zan, iftira, yanlış anlaşılma veya eksik bilgi ihtimallerini tamamen ortadan kaldırır.

7. Bu ayet mümini korkutmalı mı? Evet, ama aynı zamanda sevindirmelidir; zira gizli kalmış hiçbir iyiliği de zayi olmayacaktır.

8. Allah bize hayatımızı nasıl anlatacak? Ayetlerde geçtiği üzere amellerin kaydedildiği defterler (amel defteri) ve organların şahitliğiyle.

9. Her an izlenmek insanı kısıtlar mı? Eğer kötü niyetliyseniz evet; ama Allah’a aşıksanız, Sevdiğinizin sizi izlemesi en büyük onurdur.

10. Bu ayetle “ihsan” makamı arasındaki bağ nedir? İhsan, bu ayeti hayatın merkezine koyup “O her an benimle” diyerek yaşamaktır.

11. Modern dünyadaki kamera sistemleri bu ayeti anlamaya yardımcı olur mu? Çok cılız bir örnek olsa da, kaydedilen bir şeyin inkar edilemeyeceğini anlamak bakımından yardımcı olabilir.

12. Ahiretteki “anlatma” (kıssa) süreci ne kadar sürecek? İlahi boyutta zaman farklıdır; herkes kendi hesabını çok hızlı ve tam olarak görecektir.