El-Aliyy (الْعَلِيُّ) İsminin Anlamları ve Faziletleri

Eş-Şekûr isminden sonra gelen ve Allah’ın yüceliğini ifade eden El-Aliyy (الْعَلِيُّ) ismini ve derin anlamlarını inceleyelim

El-Aliyy (الْعَلِيُّ)

Anlamı:

El-Aliyy, “pek yüce, pek yüksek olan; izzet, şeref, hükümranlık ve mertebe bakımından kendisinden daha üstün bir varlık bulunmayan; her türlü eksiklik ve noksanlıktan münezzeh, en yüce” demektir. Bu isim, Allah’ın mutlak ve benzersiz yüceliğini, hem kâinat üzerindeki fiziksel (mekânsal değil, hükümranlık anlamında) üstünlüğünü hem de şeref, kudret ve diğer tüm kemal sıfatları açısından en üstün mertebede olduğunu ifade eder. Kullarının iyiliğini isteyen.

Derin Anlamları:

• Mutlak Yücelik ve Üstünlük: El-Aliyy olan Allah, her türlü yaratılmışın ve tasavvurun üzerindedir. O’nun yüceliği, herhangi bir mekâna veya yöne bağlı değildir; şanının, kadir ve kıymetinin, güç ve hükümranlığının eşsiz ve en üst düzeyde olması anlamındadır. Göklerin ve yerin Rabbi olması, O’nun bu yüceliğinin bir göstergesidir.
• Şeref ve İzzet Bakımından En Yüce: Hiçbir varlık şeref, onur ve izzet bakımından O’na denk olamaz. Bütün şeref ve yücelikler O’na aittir. Yaratılmışlara verilen şeref ve yücelik, ancak O’nun lütfunun bir yansımasıdır ve sınırlıdır.
• Her Türlü Noksanlıktan Münezzeh: Yücelik, aynı zamanda her türlü düşüklükten, eksiklikten, acizlikten ve yaratılmışlara özgü sınırlılıklardan uzak olmayı gerektirir. El-Aliyy olan Allah, bütün bu noksanlıklardan münezzehtir. O, en mükemmel sıfatlarla muttasıftır.
• Kudret ve Hükümranlıkta En Üstün: Allah’ın yüceliği, O’nun mutlak kudretini ve kâinat üzerindeki sınırsız hükümranlığını da ifade eder. Her şey O’nun emri ve iradesi altındadır. O’ndan daha üstün bir güç veya otorite yoktur.
• Akıl ve Hayalin Ötesinde: El-Aliyy ismi, Allah’ın zâtının ve yüceliğinin insan aklının ve hayal gücünün sınırlarını aştığını belirtir. O, bizim tasavvur edebileceğimiz her türlü yükseklik ve yücelik kavramının üzerindedir. O’nu layıkıyla ancak kendisi bilir.
• El-Azîm ile Yakın Anlam: El-Aliyy ismi, El-Azîm (pek büyük, pek yüce) ismiyle yakın anlamlıdır ve sıklıkla birlikte kullanılır (Örneğin Ayet-el Kürsi’de “…ve hüve’l Aliyyü’l Azîm”). Her iki isim de Allah’ın büyüklüğünü ve yüceliğini vurgular; El-Aliyy daha çok mertebe ve hükümranlık açısından yüceliği, El-Azîm ise zâtının ve sıfatlarının büyüklüğünü ifade eder.

Kısacası, El-Aliyy ismi, Allah’ın her bakımdan, özellikle şeref, izzet, hükümranlık ve mertebe açısından en yüce, en üstün varlık olduğunu, O’ndan daha üstün hiçbir gücün bulunmadığını ve O’nun her türlü noksanlıktan münezzeh olduğunu ifade eder. Bu ismi tefekkür etmek, Allah’ın mutlak yüceliği karşısında insanın kendi hiçliğini ve O’na olan ihtiyacını anlamasına yardımcı olur. O’na karşı derin bir saygı ve tazim duygusu uyandırır. Yalnızca O’na yönelmenin, O’na ibadet etmenin ve O’nun önünde eğilmenin gerekliliğini idrak ettirir.