Zina Yapan Erkek ve Kadına Verilecek Ceza ve Tövbe Şartları

Kur’an-ı Kerim, Nisa Suresi, 16. Ayet-i Kerime

Arapça Okunuşu: وَالَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَاٰذُوهُمَاۚ فَاِنْ تَابَا وَاَصْلَحَا فَاَعْرِضُوا عَنْهُمَاؕ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ تَوَّابًا رَح۪يمًا

Türkçe Okunuşu: Velleżâni ye/tiyânihâ minkum fe-âżûhumâ(c) fe-in tâbâ ve aṣleḥâ fe-a’riḍû ‘anhumâ(c) inne(A)llâhe kâne tevvâben raḥîmâ(n)

Elmalılı Hamdi Yazır Meali: “Sizlerden fuhuş (zina) yapan iki kişiye (hem erkeğe, hem kadına) eziyet edin. Eğer tevbe edip kendilerini ıslah ederlerse, onlara eziyetten vazgeçin. Çünkü Allah, tevbeleri çok kabul eden ve çok merhamet edendir.”

Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) Nisa Suresi’nin 16. Ayeti Işığında Duası

Bu ayet, bir önceki ayet gibi, fuhuş suçuna karşı İslam’ın ilk dönemlerinde getirilen geçici bir hükmü içerir. Ancak bu ayet, çok önemli bir kapı açar: Tevbe ve Islah kapısı. Ceza ve yaptırımın asıl amacının, kişiyi caydırmak ve kendini düzeltmeye teşvik etmek olduğunu gösterir. Ayetin sonu, Allah’ın en güzel iki ismiyle, Tevvâb ve Rahîm ile mühürlenerek, O’nun rahmetinin ve affediciliğinin her zaman öncelikli olduğunu hatırlatır. Mü’minin duası, bu ilahi rahmete layık bir tevbe ve ıslah ile yönelebilmektir.

Nasuh Bir Tevbe Duası: “Ya Rabbi, ey tevbeleri çokça kabul eden (Tevvâb), ey sonsuz merhamet sahibi (Rahîm)! İşlediğimiz tüm günahlardan, hatalardan ve çirkinliklerden Sana sığınıyor ve pişmanlıkla kapına geliyoruz. Bize, samimi ve bir daha dönmemek üzere yapılan bir tevbe (Tevbe-i Nasûh) nasip et. Tevbe ettikten sonra halini ve amelini düzelten (ıslah olan) kullarından olmayı bizlere lütfet.”

Affedici ve Bağışlayıcı Olma Duası: “Allah’ım! Hata edip sonra pişmanlıkla tevbe eden ve kendini düzelten kardeşlerimize karşı, Senin emrettiğin gibi, affedici ve bağışlayıcı olabilmeyi bize öğret. Onları geçmiş günahlarıyla kınamaktan, eziyet etmekten ve dışlamaktan bizleri muhafaza eyle. Senin rahmetinin bir tecellisi olarak, ıslah olmuş kullarını yeniden bağrımıza basabilen, geniş ve merhametli bir kalp ver.”

Nisa Suresi’nin 16. Ayeti Işığında Hadisler

Ayette vurgulanan tevbe ve ıslah kavramları, hadis-i şeriflerde müjdelenmiş ve teşvik edilmiştir.

Tevbenin Değeri: Peygamber Efendimiz (s.a.v), günah ne kadar büyük olursa olsun, samimi bir tevbenin onu silebileceğini şöyle müjdelemiştir: “Günahından (samimiyetle) tevbe eden, hiç günah işlememiş gibidir.” (İbn Mâce, Zühd, 30). Bu hadis, ayetteki “Eğer tevbe edip kendilerini ıslah ederlerse, onlardan vazgeçin” emrinin temelindeki ilahi mantığı açıklar. Allah katında temizlenmiş sayılan bir kişiye, toplumun da eziyet etmeyi bırakması gerekir.

Peygamberimizin Sürekli Tevbe Etmesi: Günah işlemekten masum olduğu halde, Peygamberimiz (s.a.v) ümmetine örnek olmak için sürekli tevbe ederdi. Kendisi şöyle buyurmuştur: “Ey insanlar! Allah’a tevbe edin ve O’ndan bağışlanma dileyin. Vallahi ben günde yüz defadan fazla Allah’tan bağışlanma diliyor ve O’na tevbe ediyorum.” (Müslim, Zikr, 42). Bu, tevbenin sadece günahkârlar için değil, her mü’minin sürekli canlı tutması gereken bir kulluk bilinci olduğunu gösterir. Ayetin sonundaki “Allah, tevbeleri çok kabul edendir” müjdesi, bu sürekli yönelişe bir davettir.

Nisa Suresi’nin 16. Ayeti Işığında Sünnet-i Seniyye

Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) uygulamaları, cezalandırmaktan çok ıslah etmeyi ve affetmeyi öncelediğini gösterir.

Tevbe Kapısını Açık Tutması: Peygamberimiz, günahını itiraf etmeye gelen insanları hemen cezalandırmaya yönelmezdi. Aksine, onların özel hayatlarındaki günahları Allah ile kendi aralarında halletmelerini ve tevbe etmelerini tercih ederdi. Zina ettiğini itiraf eden Mâiz el-Eslemî’ye birkaç defa “Belki sen sadece öptün veya dokundun?” diyerek onu geri çevirmeye çalışması, onun ceza uygulamaktaki isteksizliğini ve tevbe ile kurtuluş yolunu ne kadar arzuladığını gösterir. Islah Olanı Topluma Kazandırma: Sünnet, samimi bir tevbeden sonra kişinin geçmişiyle yargılanmaması gerektiğini öğretir. Peygamberimiz, geçmişte büyük günahlar işlemiş ancak sonradan Müslüman olmuş veya tevbe etmiş pek çok sahabeyi, hiçbir ayrım yapmadan İslam toplumunun en onurlu üyeleri olarak kabul etmiştir. Bu, “onlardan vazgeçin” (fe’aradû ‘anhumâ) emrinin en güzel uygulamasıdır. İlahi Sıfatlarla Ahlaklanma: Peygamberimizin affediciliği, merhameti ve şefkati, ayetin sonunda zikredilen Allah’ın “Tevvâb” ve “Rahîm” isimlerinin yeryüzündeki en kâmil yansımasıydı. O, Allah’ın affediciliğini bilerek, insanlara karşı affedici davranırdı.

Ayetten Çıkarılacak Dersler ve Hikmetler

Bu ayet de, hükmü mensuh olmakla birlikte, ebedi prensipler içerir:

1. Cezanın Amacı: Islah: Ayet, cezanın (eziyet etmenin) kendi içinde bir amaç olmadığını, asıl hedefin caydırıcılık ve kişiyi tevbeye yönelterek ıslah olmasını sağlamak olduğunu gösterir. Tevbe ve ıslah gerçekleştiği anda, cezanın bir anlamı kalmaz ve toplumun o kişiyi rahat bırakması gerekir.
2. Tevbe ve Islahın Birlikteliği: Ayet, kurtuluş için iki şart koşar: “Tevbe etmek” (içsel bir pişmanlık ve Allah’a yöneliş) ve “kendini ıslah etmek” (bu pişmanlığı dışa yansıtan, davranışları ve hali düzelten fiili bir eylem). Sadece sözde kalan bir pişmanlık yeterli değildir; amellerle ispatlanması gerekir.
3. Toplumsal Rehabilitasyon: “Onlardan vazgeçin” emri, ıslah olmuş bir bireyin yeniden topluma kazandırılması gerektiğini ifade eden bir sosyal rehabilitasyon ilkesidir. Toplumun görevi, eski günahkârı sürekli dışlamak değil, tevbesine hürmet ederek ona yeni bir sayfa açmaktır.
4. İlahi Rahmetin Genişliği: Ayetin, Allah’ın “Tevvâb” ve “Rahîm” isimleriyle bitmesi, O’nun rahmetinin ve affının, gazabından ve cezasından daima önce geldiğinin bir ilanıdır. İslam, bir cezalandırma dini değil, her şeyden önce bir rahmet, tevbe ve kurtuluş dinidir.

Önceki ve Sonraki Ayetlerle Bağlantısı

• Önceki Ayet (Nisa Suresi 15. Ayet): 15. ayet, fuhuş yapan kadınlar için “evde hapsetme” cezasını getirmiş ve bir tevbe kapısından bahsetmemişti. Bu 16. ayet ise, fuhuş yapan “iki kişi” için daha hafif bir ceza (“eziyet etme”) öngörmüş ve en önemlisi, “tevbe ve ıslah” ile bu cezadan kurtulma yolunu açıkça belirtmiştir. Bu iki ayet, farklı durumlar için getirilmiş, birbirini tamamlayan geçici hükümlerdir.
• Sonraki Ayetler (Nisa Suresi 17-18. Ayetler): Bu 16. ayet, tevbe kapısını aralamış ve Allah’ın “Tevvâb” ve “Rahîm” olduğunu bildirmişti. Bir sonraki 17. ve 18. ayetler ise, bu kapıdan kimlerin girebileceğini ve kimlerin giremeyeceğini açıklığa kavuşturur. 17. ayet, “cahillikle bir kötülük yapıp hemen ardından tevbe edenlerin” tevbesinin kabul edileceğini; 18. ayet ise “ölüm gelip çatana kadar kötülük yapıp o anda tevbe edenlerin” ve “kâfir olarak ölenlerin” tevbesinin kabul edilmeyeceğini belirtir. Böylece tevbe müessesesinin şartları ve sınırları netleştirilmiş olur.

Özet:

Nisa Suresi’nin 16. ayeti, İslam’ın ilk dönemlerinde, fuhuş yapan iki kişiye (erkeğe ve kadına) eziyet edilmesini/kınanmasını emreder. Ancak, eğer bu iki kişi samimiyetle tevbe eder ve durumlarını düzeltirlerse, onlara eziyet etmekten vazgeçilmesi gerektiğini bildirir. Ayet, Allah’ın tevbeleri çokça kabul eden ve çok merhametli olduğunu vurgulayarak sona erer. Bu ayetin hükmü de, bir önceki ayet gibi, daha sonra gelen nihai hükümlerle neshedilmiştir.

İniş Tarihi ve Nüzul Ortamı:

Medine döneminin ilk yıllarında, 15. ayetle yakın bir zamanda nazil olmuştur. İslam’ın ahlaki ve hukuki yapısının aşama aşama kurulduğu bir dönemin ürünüdür.

İcma:

Bütün İslam alimleri, bu ayette belirtilen “eziyet etme” cezasının hükmünün, Nur Suresi ve Sünnet’le sabit olan nihai zina cezaları ile neshedildiği (yürürlükten kaldırıldığı) konusunda icma (görüş birliği) etmişlerdir. Fakat ayetin içerdiği tevbe, ıslah ve affetme prensiplerinin ebediyen geçerli olduğu da yine icma ile sabittir.

Sonuç:

Bu ayet-i kerime, İslam’ın ruhtaki en derin mesajlarından birini taşır: Ceza bir amaç değil, ıslah için bir araçtır. İlahi adaletin nihai hedefi, insanları cezalandırmak değil, onları arındırmak ve onlara rahmet etmektir. Tevbe ve ıslah kapısını sonuna kadar açan ve Allah’ın “Tevvâb” ve “Rahîm” olduğunu ilan eden bu ayet, O’nun rahmetinin gazabını geçtiğinin en dokunaklı delillerinden biridir ve günahkâr bir kul için en büyük ümit ışığıdır.